Posts Tagged ‘Neocortex’

De appel

Wednesday, March 18th, 2009
Hersenen

Apenhersenen op glas

Ik heb lang gedacht dat een skeptische houding en atheisme hand in hand zouden moeten gaan, tot ik zo skeptisch werd dat ik religie achteloos verwerpen ook gebasseerd vond op magere bewijzen. Noem je dat een agnost? Uiteindelijk kan je niks bewijzen en dus ook niks falsificeren en verwerpen. Of noem je dat een Nihilist? Ach, elke Joep Patat zijn eigen naamplaatje.

Dat mag misschien heel skeptisch klinken allemaal, het gaf mij wel de ruimte om waarde te gaan zien in zaken, die eerst mijn eigen atheisme in de weg stonden. Zo ben ik er tegenwoordig van overtuigd dat de bijbel een document is, hoewel vol van onwaarschijnlijke zaken, dat bol staat van gedeelde kennis. Het lijkt me heel waarschijnlijk dat het is opgemaakt van duizenden jaren van mondelinge geschiedenis en geinterpeteerde ervaringen en theorieen.

Of je nu gelooft in een schepper, in Darwin of iets anders. In de Bijbel staat hoe mensen onstonden en zich onderscheidden van (andere) dieren. In hun scheppingsprocess, namen zij van de appel der wijsheid, waarna zij zich voor hun lichaam schaamden en daarna uit het paradijs werden gegooid.

Een van de zaken, die ons mijns inziens onderscheiden, van de rest van het dierenrijk, is ons zelfbewustzijn. Ooit een kat gezien die zich schaamde voor zijn lichaam? Of een hond, depressief over zijn lage zelfbeeld?

Dat zelfbewustzijn van ons, vloek en zegen tegelijkertijd, dat komt voor een groot deel uit onze ‘nieuwe hersenen’, de neocortex. Nieuw in de zin van dat ze niet zo oud zijn, evolutionair gezien. Veel verwante soorten hebben er ook een, maar geen die zo ontwikkeld is als die van ons. Genesis gaat natuurlijk over dat moment in onze ontwikkeling, waarop wij over ons zelf gingen na denken, dat moment waarop wij ons anders gingen voelden dan de rest. Een beetje als het intelligente basisschooleerlingetje dat zich onbegrepen voelt in groep 8, maar nog niet kan uitleggen waarom.

Het lijkt me sterk dat Mesopotamische beschavingen 3000 jaar geleden bewust waren van hun sterker ontwikkelde opper-hersenen en de inlvoed daarvan op hun zelfbeeld. Maar Genesis is wat mij betreft toch een prachtig voorbeeldje van antieke wetenschap.